Publikacje nauczycieli

mgr Ewa Partyka-Wróblewska

mgr Sylwia Walczak

mgr Alicja Koperska

mgr Renata Koźlarek

1. Elementy systemu motywacyjnego.

2. Klasyfikacja, typy i rodzaje kart płatniczych.

ELEMENTY SYSTEMU MOTYWACYJNEGO

 Pojęcie i aktualne kierunki w kształtowaniu systemów motywacyjnych

W dzisiejszych czasach coraz częściej zwraca się uwagę na ludzi pracujących w organizacjach. Przedsiębiorstwa dążą do racjonalizacji zatrudnienia poprzez likwidowanie przypadkowego zatrudnienia, przy jednoczesnym pozyskiwaniu dla organizacji pracowników posiadających odpowiednią wiedzę i kwalifikacje. Aby zatrudnić i zatrzymać najlepszych pracowników organizacje starają się ich w odpowiedni sposób motywować do pracy poprzez atrakcyjne systemy motywacyjne, zawierające wynagrodzenia i elementy pozapłacowe. Dziś ważne są nie tylko pieniądze, ale i to, czy pracownik znalazł na stanowisku pracy odpowiednie techniczne środki pracy, jasno sprecyzowane cele i wizje organizacji oraz przyjazne otoczenie.

Teoria bardzo często różni się od praktyki. Rozwiązania wyglądające idealnie z teoretycznego punktu widzenia, w rzeczywistości mogą okazać się mniej atrakcyjne i odwrotnie. Dlatego tworząc systemy motywacyjne w przedsiębiorstwie należy pamiętać, iż na ich skuteczność ma wpływ wiele czynników – każdy w innym stopniu i w inny sposób. Nie należy tworzyć systemów oderwanych od rzeczywistości. Nierealne systemy motywacyjne mogą przysporzyć przedsiębiorstwu kłopotów, a do tego mogą spowodować kłopoty finansowe.

 System to według Małego Słownika Języka Polskiego „zbiór jednostek tworzących jakąś całość organizacyjną, służących jednemu celowi; układ”.

System motywacyjny to skrupulatnie dobrany zestaw instrumentów motywowania, dostosowany do potrzeb ludzi pracujących w przedsiębiorstwie, które ma ten system wykorzystać.

Termin „system motywacyjny” pojawił się w Polsce w powszechnym użyciu kilkanaście lat temu, wraz z kolejnymi próbami reformowania gospodarki. Nie było też wówczas  warunków dla upowszechnienia nowoczesnych systemów „payment by results” (płacy według rezultatów), gdyż limitowano wzrost średniej płacy i obciążano go sankcyjnym podatkiem. Pewnym uproszczeniem z tamtego okresu, spotykanym zresztą i obecnie, jest zawężenie treści systemu motywacyjnego do systemu wynagradzania z  wyeksponowaną motywacyjną funkcją płacy. Naturalnie nie są to pojęcia identyczne – system motywacyjny jest terminem daleko szerszym niż system wynagradzania.

Wspomniane wyżej uproszczenie jest konsekwencją ponad półwiecznej (i nadal kontynuowanej) polityki niskich płac realnych w Polsce. Odejście od tej polityki stworzy większe zapotrzebowanie na inne, pozapłacowe formy motywacji.

Obecnie kierownicy przedsiębiorstwa przywiązują coraz większą wagę do systemu motywacyjnego. Jest on coraz bardziej rozbudowany, kształtowany świadomie dla realizacji za jego pomocą określonych celów. Jest wiele środków, które kierownicy wykorzystują tworząc systemy motywacyjne.

Ich klasyfikacji można dokonać według różnych kryteriów, m.in. można je podzielić na:

·          materialne i niematerialne,

·          ekonomiczne, psychologiczne i prawne,

·          pieniężne i poza pieniężne,

·          bezpośrednie i pośrednie.

Jednak wszystkie one obejmują większość najbardziej istotnych instrumentów motywacyjnych. Czynniki materialne w dużej mierze pokrywają się z ekonomicznymi, niematerialne z psychologicznymi itp.

W warunkach ciągle zmieniającej się rzeczywistości gospodarczej sprawy motywacji do pracy nabierają coraz większego znaczenia. Sukces ekonomiczny przedsiębiorstw uzależniony jest w dużej mierze od tego, jak sprawnie i wydajnie pracują ludzie. Motywowanie powinno wpływać na zwiększenie efektywności pracowników w celu realizacji zamierzeń przedsiębiorstwa. Stąd też wynika konieczność starannego tworzenia systemów motywacji w przedsiębiorstwach, aby były one dostosowane do indywidualnych potrzeb pracowników.

Powiązanie celów przedsiębiorstwa z zaspokojeniem potrzeb i aspiracji pracowników wpływa na poprawę skuteczności systemu motywacji.

Aby stworzyć dobry i przynoszący zamierzone efekty system motywacyjny należy pamiętać o następujących przesłankach:

·          samemu trzeba mieć motywację,

·          trzeba wiedzieć, dokąd się zmierza – mieć świadomość własnych celów,

·          trzeba stawiać cele przed pracownikami,

·          trzeba poznać motywację pracowników, aby móc nimi dobrze pokierować,

·           trzeba wyrażać uznanie dla osiągniętego postępu,

·          trzeba wyrażać uznanie dla indywidualnego pracownika.

Uwarunkowaniem prawidłowego wykorzystania systemu motywacyjnego jest uznanie stosowanych w nim środków za celowe przez większość personelu. Muszą one być poprawne od strony formalno– prawnej, muszą być umiejętnie stosowane, ich zastosowanie powinno być oceniane jako zasłużone, sprawiedliwe i niesprzeczne
z normami prawnymi, moralnymi i obyczajowymi.

Złożoność i zmienność czynników motywacyjnych wymaga stałej ich adaptacji do zmieniającej się sytuacji pracy. Stąd też kierownicy stosujący system motywacyjny powinni:

·          motywować podwładnych czynnie i świadomie,

·          znać własne silne i słabe strony, zanim podejmą próby modyfikowania ich u innych,

·          dostrzegać, że pracownicy mają różne motywacje i uzdolnienia,

·          wiązać nagrody z efektywnością, a nie ze stażem pracy, czy innymi względami nie związanymi z zasługami,

·          projektować zadania tak, aby stwarzały wyzwania i umożliwiały różnorodność oraz były zrozumiałe dla pracownika,

·          pielęgnować kulturę organizacji zorientowaną na efektywność,

·          być blisko podwładnych i rozwiązywać problemy w miarę ich powstawania,

·          dążyć do czynnego współudziału pracowników w zwiększaniu efektywności organizacji.

W ostatnim dziesięcioleciu coraz częściej mówi się o fenomenie zaangażowania pracowników jako źródle potężnych przewag konkurencyjnych przedsiębiorstwa. Bezpośrednio wynika to z umiejętności motywacyjnego oddziaływania na pracowników. Strategie motywowania, służąc wysokiemu zaangażowaniu pracowników w realizację zadań oraz powodujące wzrost efektywności pracy, obejmują trzy podstawowe elementy:

·          sposób definiowania zadań,

·          tworzenie warunków sprzyjających ich realizacji,

·          wynagradzanie.

Tworząc systemy motywacyjne należy unikać popełniania błędów, które mogą zrujnować ich sprawne działanie. Do podstawowych błędów popełnianych w systemie motywacyjnym należą:

·          przyjmowanie przysług osobistych od podwładnych,

·          nie zwracanie uwagi na błędy,

·          faworyzowanie wybranych pracowników,

·          omawianie spraw osobistych z pracownikami,

·          przypominanie własnych „ przewag zawodowych” z przeszłości,

·          spoufalanie się z personelem,

·          nielojalność,

·          trudności z utrzymaniem dyscypliny.

Dobry menedżer znając czynniki, które powinien zawierać skuteczny system motywacyjny, oraz zdając sobie sprawę z tego, jakich błędów należy unikać, może przystąpić do tworzenia systemu motywacyjnego, odpowiedniego do potrzeb przedsiębiorstwa i potrzeb indywidualnych pracowników. System motywacyjny odniesie sukces tylko wtedy, kiedy w przedsiębiorstwie będzie panował klimat zaufania pomiędzy kierownictwem a pracownikami i będzie prowadzona prawidłowa polityka kadrowa.

Przesłanki dobrego systemu motywacyjnego to:

·          spójność i konsekwentność,

·          sprawiedliwość w wynagradzaniu efektów zaangażowania pracownika,

·          subiektywność nagród w odczuciu nagradzanego,

·          dostosowanie do potrzeb pracownika,

·          zgodność z zamierzeniami przedsiębiorstwa,

·          ustalanie wysokości nagród w powiązaniu ze stopniem trudności zadania.

Klasyfikacja, typy i rodzaje kart płatniczych

Karta płatnicza jest środkiem płatniczym umożliwiającym regulowanie płatności w sposób bezgotówkowy. Początkowo była kawałkiem blaszki z wytłoczonymi danymi okaziciela.

Typów i sposobów podziału kart jest bardzo dużo. Można ustalać różne kryteria. Podstawowym wyróżnikiem jest funkcja płatnicza. Wyróżniamy w ten sposób karty płatnicze i niepłatnicze. W wielu krajach zamiast pojęcia karta płatnicza używa się określenia karta kredytowa; dotyczy to zwłaszcza krajów anglosaskich. Wzięło się to stąd, że wśród kart wydawanych w tych krajach od początku dominują karty kredytowe. Generalnie jednak karta płatnicza jest pojęciem szerszym niż karta kredy-towa.

Ze względu na charakter umowy i rodzaj rozliczeń pomiędzy klientem a organizacją wystawiającą karty możemy je podzielić w następujący sposób:

* kredytowe

* typu "charge"

* debetowe

Doświadczenia lat 80, kiedy to wielu okazicieli kart wpadało w "pułapkę kredytową" powodowało obecnie wzrost zainteresowania kartami debetowymi. Stanowią one coraz większy (w Europie) procent wydawanych kart. Ich używanie to większa kontrola wydatków. Okaziciel nie musi bezustannie śledzić stanu konta. W wypadku wybrania wszystkich środków z karty nie otrzyma zgody na dalsze transakcje, do momentu aż zasili rachunek o kwotę określoną w regulaminie. Popularnymi kartami debetowymi są Maestro czy Visa Electron.

Karty mają określoną akceptowalność, bywają:

• lokalne - ważne jedynie na terenie kraju, w którym zostały wystawione (np. karta PolCard, PBK Styl)

• międzynarodowe - ważne na całym świecie.

Bywają karty wystawiane do spółki przez różne organizacje (np. Diners Club - Amoco, JCB - Honda) nazywamy je co - branded i affinity w zależności od relacji między wydającymi je firmami.

Nośnikiem informacji na kartach płatniczych jest pasek magnetyczny lub mikroprocesor niosący ukryte, zakodowane dane o kliencie i karcie. Wyróżniamy więc karty magnetyczne, hybrydowe (pasek magnetyczny plus mikroprocesor) i mikroprocesorowe.

Karty magnetyczne są tanie w produkcji, technologia ich obsługi jest sprawdzona i sprawna, choć ilość informacji, które można na pasku magnetycznym zawrzeć jest niewielka.

 Karta kredytowa

Karta kredytowa - oznacza, że bank godzi się kredytować klienta. Termin spłaty i wysokość kredytu są wypadkową statusu klienta w banku i negocjacji klient-bank. Jedną z form karty kredytowej jest "evolving credit card" Polega to na tym, że posiadacz karty uzyskuje co miesiąc możliwość zaciągania kredytu do określonego limitu i samodzielnie decyduje, czy spłaca swe zobowiązania wobec banku natychmiast czy wykorzystuje możliwość kredytowania dokonanych transakcji. Co miesiąc linia kredytowa jest odnawiana ("revolving credit card" oznacza w języku angielskim powtarzający się, cykliczny kredyt). Posiadacz karty jest zobowiązany do regulacji raz w miesiącu pewnej kwoty zwanej minimalną płatnością, wynoszącej z reguły równowartość 5-10% wszystkich finansowych zobowiązań wobec banku wynikłych z transakcji dokonywanych przy użyciu karty. Posiadacz karty może także uregulować wszystkie swoje zobowiązania i nie wykorzystuje wówczas przysługującego mu, możliwego "do wzięcia" kredytu. Minimalne płatności zostały wprowadzone aby bank mógł zachować kontrolę nad udzielanym kredytem i aby dług posiadacza karty nie mógł rosnąć w nieskończoność przy odnawianym co miesiąc limicie kredytowym.

 Karta charge

Karta charge - to możliwość zakupów, za które płacimy najczęściej raz w miesiącu gdy bank przesyła nam rachunek oraz zestawienie transakcji. Na całkowicie zlikwidowanie długu mamy określony czas, potem bank nalicza odsetki karne. Do kwot transakcji doliczana jest niewielka prowizja Posiadacz rachunku nie musi posiadać rachunku u wydającego kartę.

 Karta debetowa

 Karta debetowa - to możliwość dokonywania zakupów tylko do wysokości stanu konta na określonym rachunku bankowym. Posiadacz karty musi mieć rachunek w danym banku.

 >> powrót <<