ZJAWISKA W
POLSKIM HANDLU DETALICZNYM W GOSPODARCE RYNKOWEJ
Zapoczątkowany w 1989r. proces
transformacji najbardziej dynamicznie przebiegał w handlu zwłaszcza
w handlu detalicznym.
W miejsce państwowych sklepów
działalność podjęli przedsiębiorcy indywidualni . Znaczna część
państwowych przedsiębiorstw . która prowadziła hurtownie i sklepy
detaliczne została przekształcona w spółki lub oddana w dzierżawę.
Rozwinęły się również przedsiębiorstwa wielosklepowe i centra
handlowe spółek kapitału krajowego i zagranicznego, także osób
fizycznych. Handel detaliczny uległ przekształceniu organizacyjnemu
i strukturalnemu.
Państwo w początkach lat 90 tych
stworzyło zachodniemu kapitałowi dobre warunki rozwoju. Zagraniczne
firmy pokazały sztukę handlowania , zainwestowały w budowę marketów
duże pieniądze i w pierwszych latach
transformacji rozwijały się w sposób nieskrępowany. Firmy
zagraniczne zyskały przewagę konkurencyjną nad firmami polskimi,
gdyż:
- zachowują się elastycznie i w
większym stopniu orientują się na konsumenta
- profesjonalnie zarządzają zakupami i
sprzedażą
- mają długofalową strategię
- uprawiają marketing
- stosują szeroki asortyment , reklamę
, strategie obniżki kosztów jednostkowych
Kapitał zagraniczny działa w różnych
formach przez alianse strategiczne lub przejęcie majątku rzeczowego
od istniejących na rynku firm i tworzenie na tej bazie własnej sieci
, realizują własne inwestycje wielkopowierzchniowe lub przez
stosowanie franchisingu.
Są to firmy : niemieckie , holenderskie
, amerykańskie norweskie, szwedzkie np. „Makro Cash and Carry”, „IKEA”,
„Hit”. Od 1996r. szczególną aktywność wykazały 2 największe sieci
francuskich supermarketów „Auchan”, „Leclerc”.
Dziś prawie cały polski handel
detaliczny znajduje się w prywatnych rękach. Zmiany w jego
strukturze nastąpiły pod wpływem :
- zmian społecznych,
- konkurencji cenowej,
- rozwoju metod marketingu.
Szybko nastąpiły procesy koncentracji i
integracji .Duże firmy
osiągają korzyści dzięki dokonywaniu zakupów na masową skalę ,
dobrej organizacji oraz sprzedaży towarów po niższych cenach
Wg. badań przeprowadzonych przez
„Politykę” powody zakupów w hipermarketach są następujące:
Powód zakupów
procent respondentów
Najbliżej domu
61%
Jest
tanio
61%
Bogaty
wybór
31%
Przyzwyczajenie
15%
Łatwo
dojechać
12%
Jest tam
przyjemnie
12%
Dobra jakość towarów,
promocje po 9%
Samodzielny wybór i ocena
towaru 49%
Dogodne godziny otwarcia (18%
respondentów 25%
ceni sobie możliwość zakupów w
niedzielę i święta)
Elegancko, zbieg okoliczności,
przyjazna po 3-4%
obsługa , brak tłoku, można załatwić
inne
sprawy ,z ciekawości, mam kartę stałego
klienta, można łatwo zaparkować, nie ma
kolejek
przy kasach , inne.
Wyniki badan pokazują, że ukształtowała
się czołówka marketów.
Carrefour, Geant, Auchan,
HIT, Leclerc – budzą silne emocje respondentów.
Klientami hipermarketów deklaruje się :
- 82% osób z wyższym wykształceniem
- 53% absolwentów zawodówek
- 19% osób posiadających
wykształcenie podstawowe
Po 1990r. zaczęły rozkwitać pasaże ,
były organizowane przy głównych ulicach zabiedzonych dotąd
przejściach, podwórkach, placach, bramach. Obecnie w pasażach
usytuowane są najdroższe, ekskluzywne sklepy z bogatym wystrojem
zewnętrznym uzupełnione o bary, kawiarnie i restauracje
umożliwiające odpoczynek w przerwach między zakupami.
Handel detaliczny cechuje znaczny i
szybki postęp, szczególnie szybka modernizacja nastąpiła w wyposażeniu
sklepów, zwłaszcza wielkopowierzchniowych. Wyposażenie to ułatwia
obsługę klienta, stwarza warunki właściwego eksponowania,
demonstrowania, i przechowywania towarów. Problem rozmieszczania
towarów w sklepach rozwiązywany jest coraz częściej za pomocą
komputerów. Systemy komputerowe mogą ustalić :
- najlepsze miejsce dla danego
artykułu w sali sprzedażowej
- atrakcyjność poszczególnych towarów
i miejsce w sali sprzedażowej
Komputery mogą także przedstawić
grafikę rozmieszczenia i wyłożenia towarów.
Nowoczesny handel w coraz szerszym
zakresie podejmuje świadczenie różnorodnych usług , są to usługi
związane i niezwiązane z zakupem towarów :
- sprzedaż z dostawą towarów do domu
klienta
- sprzedaż na zamówienie
- sprzedaż wysyłkowa
- sprzedaż ratalna
- sprzedaż abonamentowa
- sprzedaż subskrypcyjna
- przedsprzedaż .
W początkach lat 90-tych po wejściu na
nasz rynek dużych firm zaczęło funkcjonować w Polsce pojęcie „merchandising”,
czyli metoda sprzedaży która pozwala najlepiej eksponować a tym
samym maksymalizować sprzedaż określonych produktów w danym miejscu
sprzedaży. Najogólniej mówiąc „merchandising” to opieka nad towarem
w miejscu sprzedaży oraz działania w punktach sprzedaży detalicznej
usprawniające i uatrakcyjniające ekspozycje towaru.
Do formy merchandisingu , należy m.in.
zadbanie o:
- odpowiednie miejsce ulokowania
towaru
- aranżacja ekspozycji towaru
(stojaki, półki, szafy chłodnicze itp.)
- sposób ułożenia towaru na półkach
- sposób uwidocznienia ceny (np.
specjalne przywieszki lub nalepki)
- towarzyszące towarom opisy (np.
sposoby zastosowania)
- planowanie dostaw tak, by towar
zawsze był eksponowany w odpowiednim asortymencie, ilości i
opakowaniach
- utrzymywanie jak najlepszych
kontaktów z personelem punktu sprzedaży
- kontrolowanie rotacji towarów w
sklepie
Głównymi instrumentami wykorzystywanymi
w merchendisingu są:
- odpowiednia ekspozycja towaru np. :
firmowe półki, odpowiednie zaznaczenie i wyeksponowanie miejsca,
gdzie wystawiony jest towar, formowe lady chłodnicze, chorągiewki,
baloniki, itp.
- odpowiednie umiejscowienie i
oświetlenie ekspozycji, dobór i standaryzacja kolorów
- prezentacje i degustacje produktów
- wszelkiego rodzaju materiały
reklamowe, ulotki, upominki
- ubiór sprzedawców i prezenterów
(ujednolicony)
- muzyka, wytworzenie odpowiedniego
nastroju, klimatu zakupów
- udzielanie rabatów na towary objęte
akcja promocyjną
- wszelkiego rodzaju szkolenia
sprzedawców pozwalające na dokładne i precyzyjne informowanie
klienta.
Literatura :
Stanisław Chudy „Ekonomika handlu”
wydawnictwo eMPi² s. c.
Marian Pietraszewski” Ekonomika
przedsiębiorstw ” wydawnictwo eMPi² s.c.
cykl konferencji ‘Młodzi
przedsiębiorczy w Unii Europejskiej”
art. J. Solska „ Tu się handluje , tu
się faluje” Polityka 40/2001
Scenariusz
lekcji
Data 27.10.2005
Temat lekcji: Pojęcie i cechy
przedsiębiorcy
Czas zajęć : 45 minut
Cele operacyjne
Uczeń będzie umiał :
- wyjaśnić pojęcie
przedsiębiorca,
- wskazać różne typy
przedsiębiorców,
- wymienić zasadnicze cechy
przedsiębiorcy,
- wyjaśnić różnice między
przedsiębiorcą a menadżerem.
Metody
: pogadanka, dyskusja, burza mózgów
Środki dydaktyczne
: podręcznik, folia, papier, pisaki
Przebieg zajęć :
1. Zapisuję temat na tablicy i
przypominamy wiadomości z poprzedniej lekcji – „Działalność
gospodarcza”
2. Uczniowie wskazują przykłady
przedsiębiorców ( z otoczenia, informacji z prasy,
telewizji), którzy osiągnęli
sukces i tych którym nie powiodło w prowadzeniu firmy.
3. Dyskutujemy na temat różnych typów
przedsiębiorców np.
- innowatorów
- inwestorów
- organizatorów
- menadżerów
4. Podsumowujemy dyskusję
a) wypisujemy na tablicy
najważniejsze cechy dobrego przedsiębiorcy, który potrafi
nawet w niesprzyjających
warunkach założyć przedsiębiorstwo,
b) cechy, które stanowią
poważne przeszkody w prowadzeniu przedsiębiorstw.
5. Uczniowie zastanawiają się nad
różnicą między przedsiębiorcą a menadżerem.
Wypowiedzi uczniów porównujemy z
materiałem przedstawionym na folii.
6.
Zadanie domowe
Uczniowie zastanowią się czy ich
cechy osobowościowe (ucznia) predysponują do
dobrego przedsiębiorcy a może
menadżera.
>>
powrót <<
|