Krew jest mieszaniną płynnego osocza oraz zawieszonych w nim krwinek. Wypełnia ona naczynia krwionośne w całym organizmie, zarówno tętnicze, włosowate jak i żylne. Do funkcji krwi należy:
Czerwona barwa krwi pochodzi od erytrocytów, czyli tzw. czerwonych krwinek, zawierających w sobie barwnik - hemoglobinę. Substancja ta łączy się z tlenem w płucach (hemoglobina utlenowana, barwa krwi jest wtedy jasnoczerwona) a oddaje go we wszystkich tkankach i narządach (krew pozbawiona tlenu ma barwę ciemnoczerwoną). Po odłączeniu tlenu, hemoglobina odtlenowana trafia do płuc, gdzie ponownie wiąże się z tlenem.
Pomimo, że prawidłowe erytrocyty są z wyglądu identyczne u wszystkich ludzi, to różnią się między sobą w znacznym stopniu. Są na nich zawarte pewne charakterystyczne białka, które określa się mianem antygenów grup krwi. Istnieje szereg układów grupowych krwi. Najważniejszymi jest układ grup głównych (AB0) i układ Rh. Ze względu na obecność lub brak substancji A i B na krwinkach czerwonych rozróżnia się cztery główne grupy krwi: grupa A (40% ludności w Polsce, występuje substancja A), grupa B (12%, występuje substancja B), grupa AB (8%, występuje substancja A i B) oraz grupa 0 (40%, brak substancji A i B na krwinkach). Każda z tych grup może posiadać substancję z układu grupowego Rh - antygen D, daną osobę określa się wtedy jako Rh-dodatnią. Przeciwnie, u osoby Rh-ujemnej, substancja D nie występuje. Oznaczenie grup krwi ma podstawowe znaczenie przy doborze krwi do przetoczeń wymaganych np. w trakcie wielu zabiegów operacyjnych lub podczas leczenia chorób krwi. W razie potrzeby podawać trzeba krew identyczną w zakresie przynajmniej tych dwóch układów, a więc osobie z grupą krwi A Rh+ należy podać krew A Rh+. Grupa krwi jest niezmienna w ciągu życia, jedynie sporadycznie, po przeprowadzeniu allogenicznego przeszczepu szpiku (od rodzeństwa lub dawcy niespokrewnionego), może dojść (choć nie musi) do zmiany grupy krwi u biorcy przeszczepu.
Poniższa tabela przedstawia możliwości przetaczania krwi poszczególnych grup głównych. Oczywiście oprócz zgodności grupy głównej, należy także wziąć pod uwagę zgodność czynnika Rh.
|
Grupa |
DAWCA |
||||
|
0 |
A |
B |
AB |
||
|
B |
0 |
TAK |
NIE |
NIE |
NIE |
|
A |
TAK |
TAK |
NIE |
NIE |
|
|
B |
TAK |
NIE |
TAK |
NIE |
|
|
AB |
TAK |
TAK |
TAK |
TAK |
|
|
TAK |
Można przetaczać |
|
NIE |
Nie można przetaczać |
Z zestawienia tego wynika, że uniwersalny dawca posiada grupę krwi 0, natomiast uniwersalny biorca grupę AB.
Poniższa tabela zawiera podstawowe wyniki badania krwi. Rozszyfrowuje tajemnicze dla zwykłego śmiertelnika skróty, oraz pozwala porównać własne wyniki z przyjętymi normami dla dorosłego człowieka.
|
Skrót |
Znaczenie skrótu |
Norma |
|
|
kobieta |
mężczyzna |
||
|
WBC |
Ilość leukocytów |
4,8 - 10,5 tys/mm³ |
|
|
RBC |
Ilość erytrocytów |
4,2 - 5,4 mln/mm³ |
4,5 - 6,1 mln/mm³ |
|
HCT |
Hematokryt - procent erytrocytów we krwi |
37 - 47% |
42 - 52% |
|
PLT |
Ilość trombocytów |
200 - 400 tys/mm³ |
|
Nie warto jednak zbyt pochopnie interpretować swoich wyników, wymaga to fachowej wiedzy lekarza.
Prawidłowa liczba krwinek czerwonych wynosi od 4 do 6 mln w 1 mm3 krwi, co odpowiada stężeniu hemoglobiny 12 - 16 g w 100 ml. Zmniejszenie stężenia hemoglobiny i najczęściej liczby krwinek czerwonych poniżej tych wartości nazywane jest niedokrwistością (czyli anemią). Istnieje bardzo wiele przyczyn niedokrwistości. Może do nich doprowadzić m.in. niedobór żelaza (które jest głównym składnikiem hemoglobiny) lub nieprawidłowy rozwój prekursorów krwinek czerwonych w szpiku w następstwie braku niektórych witamin (zwłszcza witaminy B12 i kwasu foliowego). Niedokrwistości objawiają się bladością skóry, spojówek, męczliwością, osłabieniem, przyspieszeniem pracy serca. Niedokrwistości niedoborowe leczy się podając te substancje, których niedobór stwierdzono; są to preparaty żelaza bądź witaminy B12 albo kwas foliowy. W niektórych przypadkach terapię taką prowadzić trzeba do końca życia.